Phố Hiến và khát vọng hồi sinh thương cảng cổ của Hưng Yên

Hưng Yên - Phố Hiến đang được bảo tồn và phát huy giá trị như một không gian di sản, mở ra cơ hội phát triển du lịch và kinh tế văn hóa cho Hưng Yên.

Lưu giữ ký ức một thương cảng phồn hoa

Quần thể di tích Phố Hiến là nơi lưu giữ dấu ấn của một thương cảng sông từng phồn hoa bậc nhất vùng Bắc Bộ. Trục trung tâm di sản gồm chùa Chuông, đền Mẫu, đền Trần, Văn Miếu Xích Đằng… phản ánh rõ nét bản sắc văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Hệ thống di tích thờ danh nhân, anh hùng dân tộc như đền Mây, đền Kim Đằng, đền Trần cùng các chùa cổ như chùa Phố, đình chùa Hiến, chùa Nễ Châu tạo nên không gian tâm linh - lịch sử đậm đặc, giàu giá trị kiến trúc và mỹ thuật.

Không gian di sản Phố Hiến còn mang dấu ấn giao thương quốc tế qua tuyến tham quan ven sông Hồng, bãi bồi, cảnh quan giáp nước và các địa điểm từng là nơi buôn bán của thương nhân Hoa, Nhật Bản, Hà Lan. Sự giao thoa giữa kiến trúc thuần Việt, kiến trúc Trung Hoa và phong cách phương Tây tạo nên diện mạo đặc biệt cho đô thị cổ này.

Tiến sĩ Nguyễn Khắc Hào, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hưng Yên, khẳng định: “Phố Hiến là một hiện tượng đặc biệt trong hệ thống đô thị cổ Việt Nam. Giá trị của Phố Hiến không nằm ở một vài di tích đơn lẻ, mà ở toàn bộ không gian đô thị - cảnh quan - di sản kết tinh qua nhiều thế kỷ”.

Từ di sản quá khứ đến nguồn lực phát triển bền vững

Hình thành từ cuối thế kỷ XVI và phát triển rực rỡ trong các thế kỷ XVII-XVIII, Phố Hiến từng là thương cảng quốc tế sầm uất, trung tâm giao thương quan trọng của Đàng Ngoài, đồng thời giữ vai trò “tiền cảng” bảo vệ kinh đô Thăng Long. Câu ca “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến” phản ánh sinh động vị thế đặc biệt của đô thị này trong lịch sử Đại Việt.

Dù suy giảm vai trò từ thế kỷ XVIII, Phố Hiến vẫn lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử - văn hóa quý giá. Trong bối cảnh hiện nay, với vị trí trung tâm đồng bằng sông Hồng, hệ thống giao thông thuận lợi, hạ tầng ngày càng hoàn thiện và nguồn lực đầu tư gia tăng, Phố Hiến đứng trước cơ hội hồi sinh trong vai trò một không gian di sản - du lịch văn hóa.

PGS, TS. Nguyễn Vũ Phương - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng: “Phố Hiến là một chỉnh thể ‘di sản - cảnh quan’ đặc thù, trong đó di tích, cấu trúc đô thị cổ và cảnh quan sông Hồng tạo thành bản sắc riêng. Việc bảo tồn cần tiếp cận theo hướng tổng thể, gắn di sản với không gian đô thị, du lịch văn hóa và phát triển bền vững”.

Theo ông Phương, chuyển từ tư duy bảo tồn tĩnh sang quản lý tổng thể đô thị di sản sẽ giúp Phố Hiến không chỉ được gìn giữ, mà còn “sống” trong đời sống đương đại. Các giải pháp như phát triển không gian công cộng, tăng kết nối, nâng cao trải nghiệm du lịch di sản sẽ tạo nền tảng để hình thành mô hình đô thị di sản thích ứng, trong đó phát triển được điều tiết theo sức chứa không gian, tiêu chí cảnh quan và yêu cầu bền vững môi trường.

Từ một thương cảng sông phồn hoa trong quá khứ, Phố Hiến hôm nay đang được “đánh thức” bằng chính giá trị lịch sử - văn hóa của mình. Việc bảo tồn gắn với phát triển bền vững không chỉ gìn giữ ký ức đô thị cổ, mà còn mở ra tương lai mới cho vùng đất từng vang bóng, để Phố Hiến trở thành nguồn lực phát triển văn hóa - du lịch quan trọng của Hưng Yên trong chặng đường phía trước.

Theo Báo Lao Động
laodong.vn/du-lich/kham-pha/pho-hien-va-khat-vong-hoi-sinh-thuong-cang-co-cua-hung-yen-1652874.html

---