Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh hoàn thành môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026. Đây là kỳ thi thứ hai theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, đề thi Văn không còn dùng ngữ liệu trong sách giáo khoa.
Cô Dương Thị Thanh Thủy, Tổ trưởng tổ Ngữ văn, trường THCS và THPT M.V. Lô-mô-nô-xốp, Hà Nội, đánh giá cao đề thi Văn bởi thể hiện rõ ràng quan điểm: Học Văn không còn là học thuộc, mà là học cách đọc, cách nghĩ và cách trình bày chính kiến.
Dù cấu trúc ổn định so với năm trước, điểm nổi bật của đề năm nay là sự gia tăng tính thời sự, gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm của người trẻ trong thời đại số.
"Nếu đề thi năm 2025 hướng tới các giá trị nhân văn, trải nghiệm cá nhân và các vấn đề xã hội gần gũi thì đề năm nay mở rộng phạm vi đánh giá sang năng lực tư duy công dân trước những vấn đề phát triển của đất nước và thế giới", cô Thuỷ nói. "Học sinh cần có khả năng phản biện, liên hệ thực tiễn mới có thể xử lý tốt".
Các giáo viên đánh giá phần Viết (6 điểm) có tính phân loại. Đề nghị luận xã hội cho rằng nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Thí sinh cần viết đoạn văn trả lời "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?".
Theo cô Thủy, học sinh cần hiểu rõ "những Steve Jobs Việt Nam" mới có thể tìm ra giải pháp. Nó cũng đòi hỏi học sinh kỹ năng viết đoạn văn, lập luận logic, thuyết phục và hiểu biết thực tế.
"Đây là phần hay nhất của đề bởi nó tạo cơ hội cho học sinh bộc lộ tư duy độc lập và năng lực ngôn ngữ thực sự", cô Thuỷ nói.
Thầy Nguyễn Đình Hòa, Tổ trưởng Tổ Ngữ văn trường THPT Trần Phú, chung nhận định. Thầy đánh giá đó là điểm nhấn của đề với yêu cầu bàn về khát vọng và trách nhiệm của thế hệ trẻ.
"Câu hỏi này gợi mở, khơi dậy lý tưởng sống của học sinh trước ngưỡng cửa trưởng thành", thầy nói.
Ở TP HCM, thầy Võ Minh Nghĩa, giáo viên trường THPT Nguyễn Du, cho rằng với câu này, nhiều học sinh sẽ sa đà nêu khẩu hiệu, trải nghiệm cá nhân là chính. Vì dưới áp lực thời và tâm lý phòng thi, các em khó đưa ra giải pháp thực chất, hữu hiệu.
Với câu 2 phần Viết (nghị luận văn học), yêu cầu thí sinh phân tích trong khoảng 600 chữ về đoạn trích trong bài thơ "Những chiếc lá" của tác giả Nguyễn Đình Thi, thầy Nghĩa thấy là một ngữ liệu khó.
"Bài thơ này được xếp vào nhóm thơ tượng trưng, mang đậm sự chiêm nghiệm, triết lý cuộc đời thông qua hình ảnh chiếc lá", thầy nói.
Vì tác phẩm chứa đựng nhiều suy ngẫm về lẽ sống, thầy Hòa nhận định học sinh không dễ dàng khai thác chiều sâu tư tưởng của tác phẩm.
Theo cô Thanh Thuỷ, để làm tốt câu này, học sinh cần có năng lực cảm thụ văn học, hiểu sâu hình tượng 'chiếc lá', có kiến thức lý luận văn học và khả năng sử dụng ngôn ngữ chính xác, linh hoạt.
Với phần Đọc hiểu (4 điểm), đề trích ngữ liệu từ tác phẩm "Code và cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới", hỏi học sinh về quan hệ giữa luận đề và luận điểm, nên sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ...
Thầy Nguyễn Trọng Trường, nhóm trưởng chuyên môn Ngữ văn, trường THPT Phenikaa, Hà Nội, nhận định ngữ liệu trên là phù hợp. Học sinh có thể hiểu được thông tin cơ bản, đồng thời có chất liệu để suy nghĩ sâu hơn về việc đưa phát minh công nghệ vào đời sống. 5 câu của phần này sắp xếp theo cấp độ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng.
Điểm đáng ghi nhận là câu 5 (nên sử dụng AI thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ...) với tính mở, để học sinh trình bày quan điểm cá nhân và liên hệ với bối cảnh hiện nay.
Còn theo thầy Võ Minh Nghĩa, câu 3-5 của phần này ở mức độ khó đến rất khó. Thầy cũng nhìn nhận học sinh có thể gặp khó khăn khi ngữ liệu phần này có tính thời sự nhưng không dễ để đọc hiểu nhanh.
Từ cấu trúc và mức độ đề thi, cô Thuỷ dự đoán phổ điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 với môn Văn chủ yếu từ 6,5 đến 7,75 điểm. Mức điểm 9 trở lên vẫn có thể xuất hiện nhưng dành cho những bài viết nổi bật về chiều sâu tư duy, năng lực lập luận và khả năng sử dụng ngôn ngữ.
Thầy Trọng Trường cho rằng mức điểm nhiều thí sinh đạt nhất là 6,5-7. Tương tự, thầy Nguyễn Đình Hoà ở Đà Nẵng, dự đoán điểm trung bình có thể ở khoảng 7.
Trước đó, nhiều thí sinh ở Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng rời điểm thi với tâm trạng thoải mái. Đa số nhận định đề vừa sức bởi chủ đề về công nghệ đã được thầy cô nhấn mạnh, ôn luyện nhiều. Một số gặp chút khó khăn do hạn chế về vốn từ, trải nghiệm. Các em cũng cho biết tự tin đạt khoảng 6,5-7 điểm.
"Đề không quá dài, câu hỏi rõ ràng, dễ lấy điểm ở phần Đọc hiểu", Gia Hào, học sinh trường THPT Nguyễn Hiền, Đà Nẵng, nói.
Thí sinh Đà Nẵng rời phòng thi Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT trong tâm trạng thoải mái. Ảnh: Nguyễn Đông
Sau bài thi môn Văn sáng 11/6, chiều nay, thí sinh làm bài thi môn Toán với hình thức trắc nghiệm trong 90 phút (xem đề thi Toán 2025). Sáng 12/6, các em thi hai môn tự chọn. Điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 được công bố vào ngày 1/7.
